HomeĐại cương về lý thuyết nội môi (Phần 1)
Thứ Ba, 30 tháng 9, 2014
Dịch
nội môi là bộ phận cấu tạo nên môi trường bên trong của cơ thể, tức là khoảng
không gian sống mà cả quần thể gồm 100.000 tỷ tế bào của con người nhờ đó mà tồn
tại. Mỗi tế bào trong quần thể khổng lồ đó đều có một khoảng không gian để sống:
đó là vỉ môi trường, vi ngoái cảnh đối với tế bào. Nó là dung dịch sinh lý chảy
trong mọi ngóc ngách giữa các tế bào mà các thành phần đó có tính chất hằng định
vể mọi thông số các chất cần cho sự sống của tế bào, cũng như các chất cặn do tế
bào thải ra. Gác thông số ấy tuân theo sự điều Chỉnh chung của cơ thể một cách
nghiêm ngặt, luôn luôn được ở một ngưỡng gọi là ngưỡng sinh lý bình thường của
mọi tế bào. Đó chính là những hằng số sinh học của con người.
Hơn
một trăm năm về trước, nhà sinh lý học lỗi lạc của thế giới là Claude Bemard đã
phát hiện rẳng môi trường mà cơ thể đang sống không phải chỉ là không khí bao
quanh ta mà còn là dịch nội môi; tức là máu và dịch gian bào tắm đầy mọi cơ
quan phủ tạng và mọi tế bào cơ thể. Nội môi như một “võ trụ” riêng biệt được bảo
vệ vững chắc, chống mọi sự xâm lấn hay thẩm lậu của các yếu tố công kích của
ngoại môi, để giữ sự cân bằng và tính ổn định của nó. Nội môi được những cơ
quan chuyên trách bảo vệ và điều chính, chủ yếu là hai quả thận cùng những hoạt
động chức năng nặng nề và phức tạp của nó. Nhờ hoạt động điều chỉnh của thận, nội
môi luôn luôn được giữ vững về các mặt: khối lượng, áp lực thần thấu, áp lực keo,
độ hoà tan ôxy và khí cacbonic, nồng độ các chất điện giải, sự cân bằng về các
chất tích điện dương (cation) và tích điện âm (anion), sự cân bằng các chất
toan kiềm; cũng như hàng trăm ngàn các hằng số sỉnh học khác về các chất dinh
dưỡng; về nồng độ các men, các chất nội tiết, các vitamin, các chất vi lượng và
cả các chất độc hình thành trong quá trình chuyến hổa trung gian cua cơ thể như
urê, crêatinin, đạm cặn, đạm dư v.V..;Như vậy thì vai trò của Thận trong vấn đề
điều hoà và giữ vững các yếu tố nội môi, để bảo toàn cuộc sống hài họà và có trật
tự rất cao của quần thể khổng tồ các tế bào cơ thể là vô cùng quan trọng. Ta
hãy khảo sát từng yếu tố.
1-Nước trong Nội môi
Như
chúng ta đã biết, nước chiếm phần lớn trọng lượng cơ thể con người. Ở tuổi
40-50, nó chiếm khoảng 60% sức nặng cũa cơ thể. Như thế, ta có thể tính ra một
cách dễ dàng lượng nước trong mỗi người:
Nếu
nặng: 35 kg nước chiếm 21 kg
40 kg 24
kg
50 kg 30
kg
55 kg 33
kg
60 kg 36
kg
65 kg... 39
kg
70 kg 42
kg
Lượng
hước ấy phân bố không đều trong cơ thể.
Nó
chiếm: 72% trọng lượng da.
75,6% bắp thịt
74,8% não
79,1% tim và phổi
75,8% lách
74,5% ruột
82,7% thận
83,0% máu
68,3% gan
Trong
xương, nước chỉ chiếm 22%; trong tổ chức mỡ, nước càng ít hơn, chỉ chiếm 10%.
Khi lớn tuổi, cơ thể nhiều người thườngbéo ra; vì vậy sự mất nước ở người già
liên quan một phần đến sự tăng thành phần mỡ này.
Nước
cấu tạo nên dịch nội môi gồm; nước lưu thông trong máu (5%) và nước trong kẽ
gian bào (16%); cộng với một phần nhỏ nước trong tuỷ sống, trong màng khớp,
trong các tuyến tiêu hoá (2%). Như vậy là tổng số nước trong dịch nội môi chiếm
khoảng 23% trọng lượng cơ thể; còn 37% nước là nằm ngay trong tế bào, gọi là nước
nội tế bào. Một người nặng 50 kg lúc 40 tuổi, có lượng nước nội môi là ll,5 kg, tức
là 11,5 lít (kể cả 2,5 lít lưu thông trong máu) và 18,5 lít nước nằm trong tế
bào cơ thể (hình 5). Như thế là nước cơ thể gần 1/3 nằm ở kẽ gian bào. Chỉ có
1/12 tổng lượng nước ấy là dùng để trao đổi với môi trường bên ngoài hàng ngày,
thông qua các cơ quan chính là thận, đường tiêu hoá, phổi (hơi thở) và da (mồ
hôi). Khi tổng lượng nước cơ thể mất từ 12 đến 20% mà không được bù lại thì sẽ
dẫn đến cái chết do khát. Lượng nước nội mồi là phương tiện tiếp xúc của mọi tế
bào cơ thể đối với ngoại cảnh. Lượng nước đó luôn luôn được giữ hằng định. Nếu
vì một lý do nào đó mà lượng nước tăng lên trong dịch nội môi (thường là tăng
lượng nước lưu thông trong máu trước), như khi ta ăn mặn chẳng hạn, thì lập tức
thận phải hoạt động để thải ra và kéo theo cả một lượng muối tương ứng.
Đọc thêm tại:
Đọc thêm tại:
Bài liên quan
Comments[ 0 ]
Đăng nhận xét