Thận và hoạt động điều chỉnh nội môi (Phần 3)

3-các hoạt động của thận

Nhiệm vụ sinh lý quan trọng hàng đầu của thận là sản xuất ra nước tiểu vài thông qua đó, bài tiết các chất cặn bã, các chất độc của cơ thể ra ngoài; đồng thời địềụ chỉnh và giữ vững những hằng số sinh học của nội môi.

* Về nhiệm vạ bài tiết các chốt độc:

Thận đằo thải mọi chất cận bã do chuyển hóa trung gian của cơ thể hình thành ị nhất là các sản phẩm của quá trình giáng hoá chất đạm: urê, crêatinin, đạm cặn, các hợp chất có amin độc với cơ thể, phenol, indol... Các chất độc hữu cơ và vô cơ đã đột nhập vào cơ thể đều thông qua thận để thải ra ngoài.

* về nhiệm vụ giữ vững nội môi: Thận điều chỉnh sự cân bằng của nước và muối trong cơ thể đảm bảo sự thăng bằng toan-kiềm của máu, sự ổn định của các chất điện giải, của áp lực thẩm thấu; duy trì hàng trăm yếu tô' sinh học khác đã biết và chưa biết của cơ thể. Ngoài hai nhiệm vụ chính kể trên, thận còn tham gia vào quă trình tạo máu, điều hoà huyết áp động mạch: cùng với gan thực hiện một quă trình chuyển hoá trung gian như khử amin của các Axit amin, phôtphoryl hoá một số este-photphoric; chuyển crêatin- một sản phẩm độc đối với cơ thể (hình thành trong quă trình chuyển hoá các chất)-thành crêatinin, là một sản phẩm ít độc hơn, để thải ra ngoài...

Hoạt động của thận thông qua hai quá trình cơ bản:

1.         Quá trình siêu lọc ở cầu thận

2.         Quá trình tái hấp thụ và bài tiết ỏ ống thận.

Thận hoạt động rất khẩn trương nên cơ thể cũng phải cung cấp cho nó một lượng máu lớn. Như ta đã biết, trọng lượng hai thận chỉ chiếm từ 300-360g. So với một người nặng từ 60-70kg thì nó chỉ chiếm 0,5% trọng lượng cơ thể, nhưng máu đổ vào thận lại chiếm 20% cung lượng của tim (tức 1/5). Tính ra mỗi phút có từ 1,5- 4,5 ml máu cho mỗi g thận. Ở một người lớn, 20% cung lượng tim có nghĩa là mỗi ngày có 1500 lít máu qua thận, chừng 300 lần tổng khối lượng máu của cơ thể. Sự tưới máu của thận so với bắp thịt lúc nghỉ ngơi: gấp đến 100 lần lớn hơn. Điều đó nói lên vai trò của thận trong việc thanh lọc các chất độc và các chất dư thừa để giữ vững các hằng số nội môi là vồ cùng quan trọng.

Do khối lượng máu vào thận lớn nên thận cũng được cung cấp nhiều oxy. Nhu cầu oxy của thận chiếm khoảng 0,05ml mỗi phút cho một g thận. Như vậy hai quả thận nặng 300g thì cần mỗi phút 15ml oxy, mỗi giờ 900ml, tròn 10% nhu cầu oxy của eơ thể. 60% nhu cầu này được dùng trong cơ chế tái hấp thụ Natri của ống thận. Vì đó là một quá trình hoạt động mang tính tích cực, cần năng lượng. Nó tàng lên theo tỷ lệ Natri được tái hấp thụ qua thận.

Ta đã biết, khối lượng dịch gian bào của một người lớn vào khoảng ll-141it. Lượng nước ấy được liên tục đổi mói qua trao đổi với lượng máu lưu thông cứ khoảng 20 phúự llần. Như vậy là trong 24 giờ, lượng nước ở gian bào cũng được dòng máu thay thế và đưa vào thận tới 72 lần. Lượng huyết tương qua cầu thận trung bình là 650ml/ phút, và cầu thận lọc cũng mỗi phút được 120 ml nước tiểu siêu lọc: nghĩa là trong 24 giờ lọc ra tới 170 lít nước tiểu siêu lọc. Nhưng lượng nước tiểu hàng ngày thải ra chỉ có từ 1,5-1,7 lít. Như vậy là 99% nươc và hầu hết các chất dinh dưỡng đã được thận tái hấp thụ.

* Siêu lọc ờ Cẩu thận:

Chúng ta đã biết, thành các mao mạch cầu thận như 1 màng lọc, cho đi qua tất cả các thành phần của máu có trọng lượng phân tử dưới 70.000. Các chất có phân tử lượng lớn hơn như Albumin, Glôbulin, hồng cầu bạch cầu, tiểu cầu... thì không qua được màng đó vì vậy nước tiểu siêu lọc chứa trong nang Bovvmann gần giốngnhư huyết tương có độ thẩm thấu bằng huyết tương (300 miliosmol/lit) và tỷ trọng bằng 1010. Áp lực , lọc ở cầu thận phụ thuộc vào áp lực của dòng máu trong mao mạch cầu thận: áp lực đó ở người bình thường từ 65-70mm thuỷ ngân. Như vậy ở những người bị hạ huyết áp đột ngột (như bị chấn thương, bị chảy máu nhiều, bị mất nước cấp tính) làm cho huyết áp bị hạ quá thấp; áp lực mao mạch cầu thận sẽ bị giảm theo nghiêm trọng, làm cho áp lực lọc không thắng nổi sức cản của thành mạch và "áp lực keo" của máu, cũng không thắng nổi áp lực của nước bên ngoài tế bào, lúc đó sẽ xuất hiện tình trạng vô niệu, bệnh nhân không có nước tiểu.

 Với áp lực bình thường ở cầu thận thì áp lực lọc có hiệu lực ở đó cũng chỉ từ 20-40 mm thuỷ ngân.

* Tái hấp thụ vờ bài tiết ờ ống thận:

Hai quá trình này xảy ra đồng thời ở ống thận. Tái hấp thụ là một quá trình chọn lọc, có chất được hấp thụ hoàn toàn như Glucoza, Nước 99%, có chất được hấp thụ một phần như Urê, Clorua, các Axit amin, Photphát, Sunphát, Urát...

Ngoài nhiệm vụ tái hấp thụ, các tế bào ống thận còn bài tiết thêm các chất như Axit hypuric, các Âxit hữu cơ thơm.. .Để biết mức độ chọn lọc đối với việc tái hấp thu các chất của thận, chúng ta xem bảng so sánh dưới đây về thành phần một số chất trong nước tiểu siêu lọc ban đầu và trong nước tiểu thực thụ khi thải ra (tài liệu theo R. Emmrich, 1964).

Đọc thêm tại:
http://dauhieulaohoa.blogspot.com/2014/10/than-va-hoat-ong-ieu-chinh-noi-moi-phan_2.html

Từ khóa tìm kiếm nhiều: laohoa, uống nước đúng cách